تورم کرمان پایین‌تر است، اما فشار زندگی نه
بررسی تازه‌ترین داده‌های «شاخص‌های کلان اقتصادی و اجتماعی کشور» نشان می‌دهد نرخ تورم سالانه استان کرمان در خرداد ۱۴۰۵ به ۶۱.۶ درصد رسیده است. این رقم در کل کشور ۶۲ درصد اعلام شده و بر این اساس، تورم کرمان چهار دهم واحد درصد کمتر از میانگین ملی بوده است.
رخ تورم سالانه استان کرمان در خرداد ۱۴۰۵ به ۶۱.۶ درصد رسیده است؛ عددی اندکی پایین‌تر از میانگین کشور و کمتر از بیشتر استان‌های همسایه، اما شتاب افزایش قیمت‌ها در کرمان طی یک ماه از متوسط ملی بیشتر بوده است.
برای خانواری که هر هفته با فهرست کوتاه‌تری به فروشگاه می‌رود، تفاوت میان تورم ۶۱.۶ درصدی کرمان و تورم ۶۲ درصدی کشور چندان محسوس نیست. قیمت‌ها در استان، روی کاغذ کمی آهسته‌تر از میانگین ایران بالا رفته‌اند، اما همین فاصله چهار دهم واحد درصدی، مانع از آن نشده است که هزینه زندگی در خرداد ۱۴۰۵ با سرعتی کم‌سابقه افزایش یابد. تازه‌ترین داده‌های مرکز آمار ایران نشان می‌دهد کرمان در ظاهر یکی از استان‌های دارای تورم پایین‌تر کشور است؛ بااین‌حال، شتاب تورم آن در آخرین ماه مورد بررسی از میانگین ملی پیش افتاده و بازار کار استان نیز هنوز توان کافی برای جبران کاهش قدرت خرید خانوارها ندارد.
این مقایسه در نگاه نخست می‌تواند نشانه‌ای نسبتاً مثبت تلقی شود؛ کرمان نه‌تنها پایین‌تر از میانگین کشور قرار دارد، بلکه در میان استان‌های همسایه نیز یکی از کمترین نرخ‌های تورم را ثبت کرده است. بااین‌حال، قرار گرفتن در جایگاهی بهتر از دیگر استان‌ها، معنای مطلوب بودن وضعیت را ندارد. تورم سالانه ۶۱.۶ درصدی یعنی سطح عمومی قیمت کالاها و خدمات مصرفی خانوارهای استان در یک دوره یک‌ساله، بیش از ۶۰ درصد افزایش یافته است؛ افزایشی که اثر آن در خوراک، مسکن، حمل‌ونقل، درمان و سایر هزینه‌های روزمره خانوار دیده می‌شود.
شتاب دوباره قیمت‌ها
مسئله مهم‌تر برای اقتصاد خانوارهای کرمانی، تنها سطح تورم نیست، بلکه سرعت افزایش آن در ماه‌های اخیر است. نرخ تورم سالانه استان در اردیبهشت ۱۴۰۵ معادل ۵۶.۵ درصد بود، اما در خرداد به ۶۱.۶ درصد رسید. به این ترتیب، تورم کرمان تنها طی یک ماه ۵.۱ واحد درصد افزایش پیدا کرده است.
در همین فاصله، نرخ تورم کشور از ۵۷.۷ درصد در اردیبهشت به ۶۲ درصد در خرداد رسید؛ یعنی ۴.۳ واحد درصد افزایش. بنابراین، هرچند نرخ نهایی تورم کرمان همچنان اندکی کمتر از میانگین کشور باقی مانده، شتاب رشد آن طی این یک ماه حدود هشت دهم واحد درصد بیشتر از متوسط ملی بوده است.
این روند می‌تواند جایگاه نسبتاً بهتر کرمان را شکننده کند. اگر افزایش تورم در استان با سرعتی بیشتر از کشور ادامه پیدا کند، فاصله موجود به‌سرعت از میان خواهد رفت. در واقع، کرمان در خرداد هنوز پایین‌تر از خط میانگین ملی ایستاده است، اما با سرعت بیشتری به آن نزدیک می‌شود.
داده‌های چند سال گذشته نیز نشان می‌دهد رابطه تورم کرمان با میانگین کشور ثابت نبوده است. در سال ۱۴۰۰، نرخ تورم سالانه استان ۴۱.۵ درصد و نرخ کشور ۴۰.۲ درصد بود. در سال ۱۴۰۱ نیز تورم کرمان با ثبت عدد ۴۷.۹ درصد، ۲.۱ واحد درصد بالاتر از میانگین ۴۵.۸ درصدی کشور قرار گرفت.
این فاصله در سال ۱۴۰۲ تقریباً از بین رفت؛ نرخ تورم کرمان ۴۰.۶ درصد و متوسط کشور ۴۰.۷ درصد گزارش شد. در سال ۱۴۰۳ نیز تورم استان با رقم ۳۳.۷ درصد، همچنان ۱.۲ واحد درصد بالاتر از نرخ ۳۲.۵ درصدی کشور بود.
اما در سال ۱۴۰۴ جهت این رابطه تغییر کرد. تورم سالانه کرمان به ۴۸.۷ درصد رسید، درحالی‌که میانگین کشوری ۵۰.۶ درصد بود. این برتری نسبی در اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۵ نیز حفظ شد؛ هرچند فاصله کرمان با میانگین کشور در خرداد به چهار دهم واحد درصد کاهش پیدا کرد.
کرمان در خرداد ۱۴۰۵ پنجمین نرخ تورم پایین کشور را ثبت کرد، اما تورم سالانه استان فقط طی یک ماه ۵.۱ واحد درصد افزایش یافت؛ رشدی که از شتاب تورم در سطح کشور بیشتر بود.
پنجمین تورم پایین کشور
مقایسه استانی نشان می‌دهد کرمان در خرداد ۱۴۰۵ پنجمین نرخ تورم پایین کشور را داشته است. تنها تهران، اصفهان، گیلان و یک استان دیگر نرخ پایین‌تری از کرمان ثبت کرده‌اند. تهران با نرخ ۵۲ درصد کمترین تورم سالانه کشور را داشته و پس از آن اصفهان با ۵۹.۶ درصد و گیلان با ۵۹.۷ درصد قرار گرفته‌اند.
در سوی دیگر، کردستان با تورم ۷۵.۱ درصدی، ایلام با ۷۴.۹ درصد و لرستان با ۷۳.۹ درصد بالاترین نرخ‌های تورم را ثبت کرده‌اند. فاصله کرمان با کردستان، به‌عنوان گران‌شونده‌ترین استان کشور، ۱۳.۵ واحد درصد است.
این تفاوت‌ها نشان می‌دهد موج تورمی در سراسر کشور یکسان توزیع نشده است. ساختار مصرف خانوارها، وزن کالاهای خوراکی و غیرخوراکی، شرایط حمل‌ونقل و توزیع، فاصله از مراکز تولید، وضعیت مسکن و تحولات بازارهای محلی می‌تواند شدت افزایش قیمت‌ها را در استان‌ها متفاوت کند.
کرمان، با وجود وسعت زیاد، پراکندگی جمعیت و فاصله طولانی برخی شهرستان‌ها از مراکز تولید و توزیع، در رتبه‌بندی رسمی تورم جایگاهی بهتر از متوسط کشور دارد. بااین‌حال، این رتبه الزاماً به معنای ارزان‌تر بودن کالاها در استان نیست. شاخص تورم، سرعت تغییر قیمت‌ها را نشان می‌دهد، نه سطح مطلق قیمت را. ممکن است قیمت کالایی در کرمان از قبل بالا بوده باشد، اما در دوره مورد بررسی با سرعت کمتری افزایش یافته باشد.
از همین رو، قرار گرفتن کرمان در میان استان‌های کم‌تورم‌تر را نباید معادل برخورداری خانوارهای استان از هزینه زندگی پایین دانست. برای سنجش فشار واقعی بر معیشت، باید تغییر قیمت‌ها در کنار سطح درآمد، هزینه مسکن، کیفیت اشتغال و دسترسی خانوارها به خدمات عمومی بررسی شود.
