افزایــش هزینه های حمل دریایــی در ماه های اخیر به یکــی از چالش های اصلــی صادرکنندگان ایرانی تبدیل شــده اســت.
این افزایش هزینه هــا نه تنها سودآوری صادرات را کاهش داده، بلکه رقابت پذیری محصــولات ایرانی در بازارهای جهانــی را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
در کنار این موضوع، تحریم های داخلی و افزایش عوارض صادراتی، فشار مضاعفی بر صادرکنندگان وارد کرده است.
این گزارش به بررسی تأثیر افزایش هزینه های حمــل دریایی بر صادرات کشور و راهکارهای ممکن برای کاهش این تأثیرات می پردازد.
وضعیت فعلی صادرات کشور
به گزارشی بر اساس آمار منتشر شده توسط سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران، در ۹ ماهه نخســت ســال جاری، صادرات محصولات معدنی به بیش از ۴۶ میلیــون و ۶۸۱ هزار تن با ارزشی بالغ بر ۹ میلیارد و ۹۰۰ میلیون دلار رســیده اســت.
این آمار در مقایسه با سال گذشــته، کاهش حدود یک درصدی تناژ و افزایش یــک درصدی ارزش صادرات را نشان می دهد.
این تغییرات نشــان دهنده آن است که صادرکنندگان با وجود افزایــش ارزش صادرات، با چالش های متعددی از جمله افزایش هزینه های حمل و نقل و تحریم های داخلی مواجه هستند.
تأثیــر افزایش هزینه های حمــل دریایی بر صادرات
1- کاهش سودآوری صادرات: افزایش هزینه های حمل دریایی به طور مستقیم بر ســودآوری صادرات تأثیر می گذارد.
صادرکنندگان مجبورند بخش بیشتری از درآمد خود را صــرف هزینه های حمل کنند، که این موضوع سود نهایی آن ها را کاهش می دهد.
2- کاهش رقابت پذیــری در بازارهای جهانی: محصــولات ایرانــی در بازارهــای جهانی بــا رقبای قدرتمندی مواجه هســتند.
افزایش هزینه های حمل باعث می شــود قیمت تمام شــده محصولات ایرانی افزایش یابد و رقابت پذیری آن هــا در بازارهای جهانی کاهش یابد.
3- تأثیر بر بخش معدن و صنایع معدنی: بخش معدن و صنایع معدنی یکی از بخش های مهم صادراتی کشور است.
افزایش هزینه های حمل دریایی باعث شده است که صادرات این بخش با چالش های جدی مواجه شود.
تحریم های داخلی و افزایش عوارض صادراتی
صادرکنندگان در حال حاضر بــه حمایت های جدی نیاز دارند.
حداقل دولت باید در این شرایط، تحریم های داخلی را حذف کند.
شاهد بودیم که عوارض صادراتی در دولت سیزدهم اضافه شــد و این امر ضربه بزرگی به صــادرات وارد کرد.
حتی پس از اصــلاح این وضعیت، همچنان این مشــکلات در دولت چهاردهم ادامه پیدا کرده است.
گفت و گو با کارشناسان
در گفت و گو بــا یکی از کارشناســان بخــش معدن، وی اظهار داشــت: تا کی می خواهیم شــعار بدهیم؟
با حرف که نمی شــود کار اجرایی کــرد! از یک طرف می گوییم که می خواهیم رشــد اقتصادی ۸ درصدی و رشــد ۱۳ درصدی در بخش معدن به دســت آوریم اما همه می دانیم که برای رســیدن به این رشد، نیاز به سرمایه گذاری اســت.
به صراحت می گویم که کشور با کمبود ســرمایه مواجه اســت؛ آیا دولت و حاکمیت فکری در این خصوص کرده اند؟
وی افزود: اینکه بخش خصوصی وارد این حوزه شده و ســرمایه گذاری هایی انجام داده، بســیار خوب اســت اما غیر از شرکت های بــزرگ خصوصی انگشت شــمار کــه در ایــن زمینه سرمایه گذاری های هنگفتی کردند و جای تشکر دارد، بسیاری از شــرکت های بخش خصوصی با مشکلات نقدینگی مواجه اند، چــه در زمینه تولید، چه در زمینه بازاریابی و چه صادرات!
کیوان جعفری طهرانی، تحلیلگر ارشد بازار جهانی فولاد و مواد اولیه، در خصوص وضعیت صادرکنندگان گفت: صادرکنندگان در حال حاضر به حمایت های جدی نیاز دارند، حداقل دولت باید در این شرایط، تحریم های داخلی را حذف کند.
شاهد بودیم که عوارض صادراتی در دولت سیزدهم وضع شد و این امر ضربه بزرگی به صادرات وارد کرد و حتی پس از اصلاح ارقام، همچنان این عــوارض در دولت چهاردهم ادامه پیدا کرده اســت.
وی افزود: همچنین محدودیت هایی کــه در زمینه ارز نیمایــی و برگشــت ۱۰۰ درصد ارز حاصل از صادرات به وجود آمد کــه در نهایت موجب محدودیت هایی در صــادرات محصولات زنجیره فولاد شد؛ این موارد همه تحریم های داخلی هستند که باعث کاهش صادرات شــد و به نظر مــن، دولت حداقل باید مقدماتی را فراهم کنــد تا صادرکنندگان بتوانند از این فرصت ها بهره برداری کنند.
راهکارهای ممکن برای کاهش تأثیرات افزایش هزینه های حمل دریایی
حمایت دولــت از صادرکنندگان: دولــت باید با حذف تحریم های داخلی و کاهــش عوارض صادراتی، از صادرکنندگان حمایت کند.
این اقدامات می تواند به کاهش فشار بر صادرکنندگان و بهبود وضعیت صادرات کشور کمک کند.
بهبود زیرساخت های حمل و نقل: سرمایه گذاری در زیرســاخت های حمل و نقل می توانــد به کاهش هزینه های حمل و نقل کمک کند.
بهبود زیرساخت های بندری و افزایش ظرفیت حمل و نقل دریایی می تواند به کاهــش هزینه ها و افزایــش رقابت پذیری محصولات ایرانی در بازارهای جهانی کمک کند.
تســهیل دسترســی به منابع مالی: تسهیل دسترســی صادرکنندگان به منابع مالــی می تواند به آن هــا کمک کند تا با مشــکلات نقدینگی مواجه نشوند.
این اقدام می تواند به بهبود وضعیت صادرات و افزایش سرمایه گذاری در بخش های مختلف کمک کند.
افزایــش همکاری هــای منطقــه ای: افزایش همکاری های منطقــه ای و اســتفاده از ظرفیت های کشورهای همسایه می تواند به کاهش هزینه های حمل و نقل و بهبود وضعیت صادرات کمک کند.
چشم انداز آینده
برای بهبود وضعیت صادرات کشور، نیازمند اصلاحات ســاختاری و حمایت های جــدی از صادرکنندگان هســتیم.
دولت باید با حذف تحریم هــای داخلی و کاهش عوارض صادراتــی، از صادرکنندگان حمایت کند.
همچنین، ســرمایه گذاری در زیرســاخت های حمل و نقل و تسهیل دسترسی به منابع مالی می تواند به بهبود وضعیــت صادرات و افزایــش رقابت پذیری محصولات ایرانــی در بازارهای جهانی کمک کند.
در این میان، همکاری میان دولــت و بخش خصوصی و تدوین سیاســت های بلندمدت و پایــدار می تواند به بهبود فضای کسب وکار و جذب سرمایه گذاری کمک شایانی کند!
«روزنامه اقتصاد ملی - 14 بهمن 1403»