
بازار سرمایه ایران به عنوان یکی از مهم ترین ارکان توسعه اقتصادی، در مسیر رشــد و تحول خود با برخی چالش های ســاختاری مواجه است.
یکی از این چالش ها که تاثیر عمیقی بر عملکرد بازار دارد، ریسک های ناشی از سیاســتگذاری های اقتصادی و مالی است.
با این حال، نهادهای سیاستگذار، به ویژه دولت و تیم اقتصادی کشور، همواره در تلاش بوده اند با اصلاحات ســاختاری و تقویت زیرساخت های بازار ســرمایه، زمینه رشد پایدار و کاهش نوســانات را فراهم کنند.
در ادامه به بررسی ابعاد مختلف این چالش و راهکارهای پیشنهادی پرداخته می شود.
یکی از عوامل کلیدی در تقویت بازار ســرمایه، هماهنگی میان سیاست های پولی، مالی و اقتصادی است.
تیم اقتصادی کشور در سال های اخیر تلاش کرده است با اصلاح برخی سیاست های کلان، از جمله کنترل تورم و بهینه سازی نظام بانکی، تاثیرات منفی نوسانات اقتصادی را بر بازار سرمایه کاهش دهد.
با این حال همچنان لازم است که تصمیمات مرتبط با نرخ بهره، تامین مالی دولت و کنترل تورم با در نظر گرفتن اثرات بلندمدت بر بازار سرمایه اتخاذ شود.
همچنین افزایش شفافیت در تصمیم گیری های مرتبط با نرخ بهره می تواند به هدایت صحیح منابع مالی و جلوگیری از خروج سرمایه از بازار سرمایه به سمت سایر بازارها کمک کند.
برنامه ریزی برای کاهش نوســانات ارزی الزام دیگر حال حاضر بازار است.
سیاســت های اخیر دولت در حوزه مدیریت بازار ارز و جلوگیری از نوسانات شدید، گام مهمی در افزایش اعتماد سرمایه گذاران به بازار سرمایه بوده است.
دولت به عنوان یکی از مهم ترین بازیگران اقتصاد، برای تامین منابع مالی خود از ابزارهایی نظیر انتشار اوراق بدهی استفاده می کنــد.
این روش اگر به صورت متعادل و در هماهنگی با ظرفیت بازار ســرمایه انجام شود، می تواند نقش مثبتی در تعمیق بازار سرمایه و ایجاد فرصت های سرمایه گذاری ایفا کند.
در سال های اخیر، تیم اقتصادی دولت در تلاش بوده است که با مدیریت نرخ سود اوراق، مانع از خروج نقدینگی از بورس شود.
طراحی اوراق با نرخ های جذاب و متناســب با نیازهای بــازار می تواند به تعادل میــان تامین مالی دولت و تقویت بازار ســرمایه کمک کند.
از طرفی یکی از مولفه های مهم در سیاســتگذاری اقتصادی، نظام مالیاتی اســت.
اجرای سیاست های مالیاتی متناســب با شرایط بازار، می تواند به تقویت ســرمایه گذاری بلندمــدت و افزایش جذابیت بازار ســرمایه کمک کند.
تلاش های اخیر برای ایجاد ثبات در قوانین مالیاتی مرتبط با بازار سرمایه، نشان دهنده توجه دولت به حفظ انگیزه سرمایه گذاران و حمایت از توسعه بازار است بازار سرمایه مانند هر بازار مالی دیگر نیازمند سیاست های حمایتی و تنظیمی هوشمندانه است.
سیاستگذاران با هدف حمایت از سرمایه گذاران خرد و جلوگیری از نوسانات شدید، اقداماتی نظیر تعیین دامنه نوسان و حجم مبنا را اجرا کرده اند.
هرچند این اقدامات در کوتاه مدت می توانند از نوسانات بیش از حد جلوگیری کنند اما در بلندمدت افزایش انعطاف پذیری این سیاست ها می تواند به رشد پویاتر بازار کمک کند.
طراحی سازوکارهایی که در عین حمایت از سرمایه گذاران، امکان کشف قیمت واقعی سهام را فراهم کند، می تواند به تقویت بازار منجر شود.
یکی از نقاط قوت بازارهای مالی پیشــرفته، اســتفاده از فناوری های نوین و الگوریتم های هوشــمند در تحلیل داده ها و تصمیم گیری های معاملاتی است.
سازمان بورس و اوراق بهادار ایران، در سال های اخیر، گام هایی در جهت توسعه ابزارهای مالی نوین و به کارگیری فناوری های تحلیلی پیشــرفته برداشته است.
با توجه به روند جهانی، گســترش ابزارهای مالی نظیر اختیار معامله (آپشــن) و معــاملات آتی (فیوچرز) می تواند به افزایش نقدشــوندگی و کاهش ریســک سرمایه گذاری کمک کند.
یکی از مهم ترین عوامل رشــد پایدار بازار سرمایه، اعتماد سرمایه گذاران به سیاست های کلان اقتصادی است.
در شرایطی که سیاستگذاری ها قابل پیش بینی و شفاف باشند، سرمایه گذاران به جای تصمیم گیری های کوتاه مدت و سفته بازانه، تمایل بیشتری به سرمایه گذاری های بلندمدت خواهند داشت.
یکی از اقداماتی که می تواند اعتماد سرمایه گذاران را افزایش دهد، حرکت به ســمت سیاست های اقتصادی بلندمدت و پایدار است.
سرمایه گذاری در آموزش عمومی و توســعه فرهنگ سرمایه گذاری صحیح، از جمله راهکارهایی است که می تواند به پایداری بازار کمک کند.
با توجه به اهمیت هماهنگی سیاســت های اقتصادی و بازار سرمایه، راهکارهای زیر می توانند به تقویت این بازار و افزایش ثبات آن کمک کنند:
1- تعامل بیشــتر میان سیاســتگذاران و فعالان بازار:
برگزاری نشســت های تخصصی میان دولت، سازمان بورس و نهادهای مالی می تواند به تدوین سیاست های متناسب با نیازهای بازار سرمایه کمک کند.
2- اصلاح ساختارهای تامین مالی و کاهش وابستگی به فروش اوراق بدهی:
تنوع بخشی به روش های تامین مالی دولت، بدون ایجاد فشــار بر بازار سرمایه، می تواند نقدینگی لازم برای رشد بازار را حفظ کند.
3- اســتفاده از ابزارهای نوین مالی و توسعه بازارهای مشتقه:
گســترش ابزارهایی مانند صندوق های ســرمایه گذاری هوشــمند و معاملات الگوریتمی، می تواند به افزایش نقدشوندگی و کاهش ریسک بازار کمک کند.
4- ثبات در سیاســت های مالیاتی و مشوق های سرمایه گذاری:
اعمال سیاست های مالیاتی پایدار و تشویق سرمایه گذاران به مشارکت بلندمدت در بورس از مهم ترین گام های تقویت بازار است.
«روزنامه جهان صنعت - 21 بهمن 1403»