سیاست های ارزی ناکارآمد و تهدیدهای اقتصادی
در چند ماه گذشته، نرخ ارز در بازار آزاد از ۶۰ هزار تومان به بیش از ۹۰ هزار تومان و در بازار رســمی از ۴۷ هزار تومان به ۶۷ هزار تومان رســیده است.
این جهش نــرخ ارز نه تنها انتظــارات تورمی را افزایش داده، بلکه دست بازارساز را نیز بسته است.
سیاســت های ارزی ناکارآمد و تشدید تحریم ها، اقتصاد ایران را در معرض آســیب های جدی قرار داده و فشار اقتصادی بر جامعه، به ویژه دهک های پایین، را افزایش داده است.
به گزارشی، در چند ماه گذشــته، بازار ارز ایران شاهد جهش بی سابقه ای بوده است.
نرخ دلار در بازار آزاد از ۶۰ هــزار تومان به بیش از ۹۰ هزار تومان و در بازار رسمی نیز از ۴۷ هزار تومان به ۶۷ هزار تومان رسیده اســت.
این افزایش نرخ ارز، انتظارات تورمی را به شــدت بالا برده و عملا ً دست بازارساز را در کنترل بازار بسته است.
حتی تزریق های اخیر ارز نیز نتوانســته از التهاب بازار بکاهد.
این وضعیت نشان می دهد که سیاست گذار ارزی با اقدامات نادرســت، عملا آب به آســیاب دشمن ریخته است.
تحریم ها و اهداف دشمنان اقتصادی ایران
از سال های پیش، دشــمنان ایران همواره هدف خود از تشــدید تحریم ها را فروپاشــی اقتصادی همان کشور عنوان کرده اند.
رشد قیمت ارز دقیقا برنامه ای است که دشمنان به دنبال آن بودند.
در چند ماه اخیر، قیمت ارز بیش از ۵۰ درصد رشــد کرده است، در حالی که هنوز اثر تحریم های جدید بر اقتصاد کشور به طور کامل نمایان نشده است.
از ســوی دیگر، مقامات ایرانــی در ماه های اخیر همواره تأکید کرده اند که فشار حداکثری آمریکا دیگر بر اقتصاد ایران اثر چندانی ندارد.
با این حال، آشفتگی بازار ارز در مدت کوتاهی نشان می دهد که اقتصــاد ایران همچنــان در برابــر تحریم ها آسیب پذیر است.
تحریم ها و فشارهای اقتصادی یک دهه اخیر
واقعیت این اســت که اقتصاد ایــران در یک دهه اخیر با فشار حداکثری تحریم ها مواجه بوده است.
تهدید و تحریم برای ایران اتفاق تازه ای نیست، اما بخشی از نوسان نرخ ارز در راستای جبران کسری بودجه دولت اســت.
هرچنــد موضوع تک نرخی شــدن ارز به عنوان یکی از اهداف اخیر تغییر نرخ عنوان شده است، اما با توجه به اینکه این سیاست از دهه هفتاد در دســتور کار کارگزاران اقتصادی قرار داشته و هیچ گاه محقق نشده است، بر همگان روشن است که در شــرایط تحریم و محدودیت منابــع ارزی، امکان تک نرخی کــردن ارز وجود ندارد.
سیاست های ارزی ناکارآمد و آسیب های اقتصادی
سیاســت های ارزی بانک مرکزی در ســال های اخیر آسیب های جدی به اقتصاد کشور وارد کرده اســت.
دولت برای جبران ناکارآمــدی درآمدی خود، قیمت دلار را افزایش داده اســت.
این اقدام فشــار اقتصادی بر جامعه، به ویــژه دهک های پایین، را افزایش داده و منجر به افزایش نارضایتی اجتماعی شده اســت.
حتی می توان گفت که با افزایش نرخ ارز توافقی، احتمال دســتیابی به ارز تک نرخی کاهــش یافته اســت.
صادرکنندگان ترجیح می دهند ارز صادراتی خود را با نرخ بالاتری بفروشند، که این موضوع باعث کاهش تزریق ارز به سامانه و افزایش فاصله نرخ بازار آزاد و نرخ رسمی می شود.
این وضعیت منجر به بی ثباتی قیمت ها و افزایش رکود در تقاضا شده است، که به ضرر تولید کشور تمام می شود.
تأثیرات منفی رشــد نرخ ارز بر اقتصاد خانواده و تولید
در حال حاضر، رشد قیمت ارز در بازار آزاد علاوه بر اینکه باعث تورم کالایی شده و آسیب های جدی به اقتصاد خانواده وارد کرده است، بخش اقتصاد مولد کشور را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
افزایش نرخ ارز باعث شده است که هزینه های تولید افزایش یابد و بســیاری از واحدهای تولیدی با مشکلات جدی مواجه شوند.
این موضوع نه تنها به کاهش تولید منجر شده است، بلکه باعث افزایش بیکاری و کاهش قدرت خرید مردم نیز شده است.
سیاســت های نادرســت دولت و بانک مرکزی
وقتی که نرخ های رســمی ارز به ســمت نرخ ارز در بازار آزاد ســوق داده می شود، نرخ ارز رسمی با نرخ ارز در بازار رفته رفته یکســان می شــود.
این سیاست ها نشان می دهد که دولت و بانک مرکزی در این زمینه مقصر هســتند.
پیش از این، بیش از ۶۰ درصد کالاها بــا نرخ ارز نیمایی وارد کشــور می شــدند، اما با تغییر نرخ ارز نیمایی به توافقی، شاهد گرانی بســیاری از کالاها خواهیم بود.
این موضوع دقیقا همان هدفی است که دشمنان ایران از تحریم های اقتصادی دنبال می کنند.
چشم انداز آینده و راهکارهای پیش رو
با توجه به شــرایط کنونی، ضروری است که دولت و بانک مرکزی سیاست های ارزی خود را بازنگری کنند.
افزایش نرخ ارز نه تنها باعث تشــدید تورم و کاهش قدرت خرید مردم شــده است، بلکه بخش تولید را نیز با مشکلات جدی مواجه کرده است.
برای مقابله با این وضعیت، لازم اســت که دولت با اتخاذ سیاست های صحیح اقتصادی، از افزایش بیشتر نرخ ارز جلوگیری کند و با حمایت از بخش تولید، زمینه را برای ایجاد اشتغال و افزایش تولید داخلی فراهم کند.
همچنین، ضروری است که دولت با همکاری بخش خصوصی، راهکارهایی برای کاهش وابستگی اقتصاد کشــور به درآمدهای نفتی پیــدا کند.
این موضوع نه تنها باعث کاهش آسیب پذیری اقتصاد ایران در برابر تحریم ها می شود، بلکه زمینه را برای رشد پایدار اقتصادی فراهم می کند.رشد بی سابقه نرخ ارز در چند ماه اخیر نشان دهنده آسیب پذیری اقتصاد ایــران در برابر تحریم ها و سیاســت های نادرســت ارزی اســت.
این وضعیت نه تنها باعث افزایش تورم و کاهش قدرت خرید مردم شده است، بلکه بخش تولید را نیز با مشــکلات جدی مواجه کرده اســت.
برای مقابله با این چالش ها، ضروری اســت که دولت و بانک مرکزی سیاست های ارزی خود را بازنگری کنند و بــا حمایت از بخش تولید، زمینه را برای رشد پایدار اقتصادی فراهم کنند.
در غیر این صورت، اقتصاد ایران در معرض آسیب های جدی تری قرار خواهد گرفت.
«روزنامه اقتصاد ملی – 30 بهمن 1403»