ریسک های سیستماتیک مانع اثر تورمی ارز بر بازار سهام
در حالی که نرخ ارز توافقی در چند ماه گذشته نزدیک به ۶۰ درصد رشــد کرده، بازار ســرمایه همچنان در وضعیت منفی به سر می برد.
ریسک های سیستماتیک و نگرانی های سیاسی ناشــی از مواضع ترامپ، مانع از واکنش بورس به اثر تورمی افزایش نرخ ارز شــده اند.
گزارش ها حاکی از آن اســت که نزدیک شــدن نرخ ارز توافقی به بازار آزاد می تواند سیگنال مثبتی برای بورس باشد، اما بی ثباتی اقتصادی و محدودیت های دامنه نوسان، همچنان ســایه سنگینی بر بازار سهام انداخته اند.
به گزارشی، بازار سرمایه ایران در ماه های اخیر با چالش های متعددی مواجه شــده اســت.
در حالی که نرخ ارز توافقی (ســامانه نیما) نزدیک به ۶۰ درصد رشــد کرده و نرخ ارز آزاد نیز حدود ۵۰ درصد افزایش یافته، بورس تهران نتوانســته اســت به این تغییرات واکنش مثبتی نشــان دهد.
این موضوع در به عنوان یک ً حالی رخ داده که افزایش نرخ ارز معمولا ســیگنال تورمی، می تواند محرکی برای رشد قیمت سهام شرکت های صادرات محور باشد.
اما ریسک های سیستماتیک، نگرانی های سیاسی و محدودیت های ساختاری مانع از تحقق این اثر شده اند.
رشد نرخ ارز توافقی و تأثیر آن بر بورس
نرخ ارز توافقی در چند ماه گذشته رشد چشمگیری داشته است.
این رشد به دلیل نزدیک شدن نرخ ارز توافقی به نرخ ارز آزاد و تلاش بــرای کاهش فاصله بین این دو نرخ رخ داده اســت.
گزارش اخیر دیوان محاسبات کشور نشــان می دهد که پایین بودن نرخ ارز توافقی نســبت به بازار آزاد، یکی از دلایل اصلی بی ثباتی در بازار ارز بوده است.
بر اساس این گزارش، شرکت های صادراتی به ویژه در صنایع پتروشیمی، پالایشــی و فلزی، به دلیــل پایین بــودن نرخ ارز توافقی، تمایلی به بازگرداندن ارز حاصل از صادرات به داخل کشور نداشــته اند.
این موضوع باعث شده است که تعهدات ارزی این شــرکت ها به طور کامل انجام نشود و فشار بر بازار ارز افزایش یابد.
با نزدیک شــدن نرخ ارز توافقی به نرخ ارز آزاد، انتظار می رود که این مشــکل تا حدی حل شــود و شــرکت های صادراتی انگیزه بیشتری برای بازگرداندن ارز حاصل از صادرات به داخل کشور داشته باشند.
این موضوع می تواند سیگنال مثبتی برای بازار سهام باشد، زیرا افزایش عرضه ارز در بــازار توافقی می تواند به ثبات بیشــتر بازار ارز و بهبود وضعیت مالی شــرکت های صادرات محور کمک کند.
ریســک های سیســتماتیک و نگرانی های سیاسی
با این حال، بورس تهــران در ماه های اخیر تحت تأثیر ریسک های سیســتماتیک و نگرانی های سیاسی قرار گرفته اســت.
مواضع ترامپ در قبال ایران و نگرانی ها در بــاره تحریم هــای جدید، باعث شــده اســت که ســرمایه گذاران با احتیاط بیشتری عمل کنند.
پس از روی کار آمدن ترامپ، بسیاری از سرمایه گذاران ترجیح داده اند تا روشن تر شدن فضای سیاسی، از ورود به بازار سهام خودداری کنند.
این موضوع باعث شده است که جریان های پولی به سمت بازارهای موازی مانند ارز و طلا هدایت شوند.
علاوه بر این، محدودیت دامنه نوسان ۳ درصدی نیز به عنوان یکی از موانع اصلی بر ســر راه تعادل بازار سهام عمل کرده اســت.
این محدودیت باعث شده است که زمان اصلاح بازار طولانی تر شــود و سهامداران نتوانند به راحتی از فرصت هــای خرید در قیمت های پایین تر استفاده کنند.
این موضوع به ایجاد جو بدبینی در بین سهامداران دامن زده و باعث فرار سرمایه از بازار سهام شده است
تأثیر افزایش نرخ ارز بر سود شرکت ها
یکی از عوامــل کلیدی که می توانــد به بهبود وضعیت بــورس کمک کنــد، تأثیــر افزایش نرخ ارز بر ســود شرکت ها اســت.
شرکت های صادرات محور به ویژه در صنایع پتروشیمی، پالایشی و فلزی، از افزایش نــرخ ارز بهره مند می شــوند، زیرا درآمدهای ارزی آن ها با نرخ های بالاتری به ریال تبدیل می شود.
این موضوع می تواند به افزایش سودآوری این شــرکت ها و در نتیجه رشد ارزش ســهام آن ها منجر شــود.
با این حال، گزارش های مالی فعلی شــرکت ها هنوز به طور کامل اثرات افزایش نــرخ ارز را منعکس نکرده اند.
تنها تعدادی از شــرکت ها سود تسعیر ارز را شناســایی کرده اند و جریان کامل افزایــش نرخ ارز و اصلاح آن در گزارش های مالی نشسته است.
به همین دلیل، انتظار مــی رود که در ماه های آینده با انتشــار گزارش های مالــی جدید، اثرات مثبــت افزایش نرخ ارز بر ســود شرکت ها بیشتر نمایان شود.
چشم انداز آینده بورس
با توجه به شــرایط فعلی، چشــم انداز بازار سهام به شدت تحت تأثیر تحولات سیاســی و اقتصادی قرار دارد.
از یک ســو، نزدیک شــدن نرخ ارز توافقی به نرخ ارز آزاد می تواند به ثبات بیشــتر بازار ارز و بهبود وضعیــت شــرکت های صادرات محــور کمک کند.
از سوی دیگر، نگرانی های ناشــی از مواضع ریترامپ و تحم های احتمالی، می تواند فشار بیشتری بر بازار ســهام وارد کند.علاوه بر این، سیاست های انقباضی بانــک مرکزی و افزایــش نرخ بهره نیــز می تواند به عنوان یک عامل بازدارنده برای رشــد بازار ســهام عمل کند.
در چنین شرایطی، سرمایه گذاران باید با احتیاط بیشــتری عمل کنند و به دنبال فرصت های سرمایه گذاری در شــرکت هایی باشند که از افزایش نرخ ارز بهره مند می شوند.
بازار ســرمایه ایران در ماه های اخیــر با چالش های متعددی مواجه شــده است.
رشــد نرخ ارز توافقی و نزدیــک شــدن آن بــه نــرخ ارز آزاد، می توانــد ســیگنال مثبتی برای بورس باشــد، اما ریسک های سیستماتیک، نگرانی های سیاسی و محدودیت های ساختاری مانع از تحقق این اثر شــده اند.
در چنین شــرایطی، ســرمایه گذاران باید با دقت بیشتری به تحولات بازار توجــه کنند و به دنبــال فرصت های سرمایه گذاری در شــرکت هایی باشند که از افزایش نــرخ ارز بهره مند می شــوند.
در عین حــال، اصلاح سیاســت های بازار ســهام از جمله بازگشت دامنه نوسان به حالت نرمال، می تواند به تعادل بیشتر بازار و جذب سرمایه گذاران کمک کند.
«روزنامه اقتصاد ملی - 8 اسفند 1403»