تقویت پول ملی

اگر در کشور قیمت ارز افزایش یابد به همان نسبت ارزش پول ملی کاهش پیدا می کند، هیچ دولتی در ایران پس از انقلاب اسامی نتوانسته است در تقویت و حفظ ارزش پول ملی موفق عمل کند.

حفظ ارزش پول ملی از این جهت مهم است که بر قیمت دارایی ها و بهای کالا و خدمات تأثیر دارد.

عوامل مختلفی بر ارزش پول ملی تأثیرگذار است و این مسئله از ابعاد متفاوتی قابل بررسی است.

مســاله تقویت ارزش پول ملی، یکی از مهم ترین مسائل کشور است و دغدغه ای اســت که همه اقتصاددانان روی آن اجماع نظر دارند.

اهمیت مســاله به گونه ای است که مقام معظم رهبری در مناسبت های گوناگون و در ســخنرانی های خود مداوم بر این مســاله تاکید دارند: « ... {یکی از مسائل فوری در اقتصاد} مســاله حفظ ارزش پول ملی است؛ اینکه این ارز همین طور افسار پاره کند و قیمتش روزبه روز بالا برود، چیز بسیار بدی اســت ...».

این مساله باعث شــده اقتصاددانان با رویکردهای مختلف به دنبال حل آن باشند.

نرخ تورم تأثیر مستقیم در افزایش یا کاهش ارزش پول ملی دارد.

در نیم قرن گذشــته نرخ تورم در ایران در اکثر سال ها دو رقمی بوده است، این در حالی است که میانگین نرخ تورم در دنیا حدود ۳ درصد است و همین مسئله را می توان به عنوان مهم ترین عامل کاهش ارزش پول ملی در ایران دانست.

از طرفی شکاف تورم بین اقتصاد ایران و شرکای تجاری تأثیر بسزایی در ارزش پولی ملی کشور دارد.

تحلیلگران کاهش ارزش پول هر کشور را به مرگ خاموش اقتصاد تعبیر می کنند؛ برای جلوگیری از کاهش ارزش پول کشور و همچنین تقویت پول ملی، دولت ها وظایف بســیار مهم و تأثیرگذاری دارند که با رعایت کردن و یا عدم رعایت این وظایف، اثرات آن در ارزش پولی آن کشــور نمایان خواهد شــد.

در سالیان اخیر کاهش ارزش ریال یک چالش بزرگ بوده و تأثیر بسیار زیادی در اقتصاد کشور داشته است.

نرخ برابری پول ملی هر کشــور در برابر ارزهــای عمده جهانی یکی از مولفه های مهم در اقتصاد اســت؛ اگرچه کشــورهای مختلف بسته به سیاست های اقتصادی خود ممکن است در مقاطعی به صورت دستوری نرخ ارز ملی خود را پایین نگه دارند تا صادرات مقرون به صرفه باشد، اما در بســیاری از کشــورها از جمله ایران، کاهش ارزش پول ملی به دنبال کاهش رشــد اقتصادی، تکانه های سیاســی و اقتصادی و افزایش نرخ تورم صورت می گیرد و برنامه ریزی شــده نیست.

به عقیده کارشناسان اقتصادی نرخ های تورم بالا با تضعیف ارزش پول ملی باعث می شود که به عنوان معیار سنجش و برای انجام مبادلات اقتصادی در پول ملی صرفا داخل کشور به کار گرفته شود و سایر ارزها از جمله دلار و نیز سایر دارایی ها همچون طلا و مســکن، به عنوان پس انداز و روشی برای جبران کاهش ارزش پول ملی نقش آفرینی کنند.

این کار ضمن اینکه وابستگی اقتصاد کشــور را به ارزهای خارجی بخصــوص دلار افزایش می دهد، به معنای خارج کردن منابع پولی از فرآیند تولید است و عملا اقتصاد را در دور باطل تورم و رکود پولی قرار می دهد.

در این رابطه چندی پیش پژوهشــکده امور اقتصادی وزارت اقتصاد در گزارشــی به بررســی نقش تورم در حوزه ارز پرداخــت و در این باره می نوشت: فرایند دلاریزه شدن اقتصاد ایران از سال ۱۳۹۰ به ویژه سال های موجبات نرخ پایانی این دهه، از یکســو با رشد بالای نقدینگی که عملاً تورم بالاتر و بی ارزشی پول ملی را فراهم ساخته است و از سوی دیگر با ارزشمندتر شدن ارزهای جهان روا (به ویژه دلار آمریکا و ارزهای میخکوب شــده به دلار همچون درهم امارات) ناشی از کاهش دسترسی به آنها به دلیل تحریمهای بی سابقه، شدت یافته است.

به گونه ای که اقتصاد کشور شاهد افزایش شدید نوسانات ارزی و وقوع چندین شوک بوده است.

«روزنامه اقتصادی امروز - 13 اسفند 1403»