سفر رئیس جمهور به پکن چه اهدافی دارد؟
مســعود پزشــکیان، رئیسجمهور ایران، برای نخستین بار در اجلاس ســازمان همــکاری شــانگهای در چیــن حضــور یافــت تــا همکاریهــای اقتصــادی، امنیتــی و سیاســی منطقهای را تقویت کند.
در تاریــخ یکشــنبه، ۹ شــهریور، ۱۴۰۴ مســعود پزشــکیان رئیسجمهــور اسلامــی ایــران بــه منظور شــرکت در اجلاس ســازمان همکاری شــانگهای (SCO) و اجلاس «شــانگهای پلاس» عازم شهر بندری تیانجین در کشور چین شد.
این ســفر نخســتین حضــور پزشــکیان به عنــوان رئیسجمهور ایران در این سازمان است و با توجه به موقعیت بینالمللی چیــن و اهمیــت اجلاس، پیامــی ویــژه بــرای تقویــت روابــط منطقهای و بینالمللی جمهوری اسلامی ایران دارد.
اجلاس ســازمان همکاری شــانگهای؛ نقطه عطفی در همکاری های بین المللی
طبــق اعلام وزارت امــور خارجــه چیــن، اجلاس ســال ۲۰۲۵ ســازمان همــکاری شــانگهای در تاریخهــای ۳۱ اوت و ۱ سپتامبر (۹ و ۱۰ شهریور ماه) در شهر تیانجین برگزار میشود.
ایــن اجلاس بــا ریاســت شــی جیــن پینــگ، رئیسجمهــور چیــن، برگــزار شــده و در آن مقامــات عالیرتبــه بیــش از ۳۰ کشــور بــه بحــث و تبــادل نظــر میپردازنــد.
در این اجلاس، موضوعــات مهمــی همچــون وضعیــت و چشــماندازهای گسترش همکاریهای امنیتی، اقتصادی و سیاسی میان کشــورهای عضــو ســازمان همــکاری شــانگهای، و مســائل جــاری منطقــهای و بینالمللــی مــورد بررســی قــرار خواهــد گرفت.
رئیسجمهور چین از مقامات عالیرتبه کشورهای عضــو ســازمان همــکاری شــانگهای، از جملــه پزشــکیان و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، دعوت کرده اســت تا در این اجلاس حضور یابند و با یکدیگر به رایزنی و تقویت همکاریها بپردازند.
به طور خاص، رهبران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای روز دوشنبه، ۱۰ شهریورماه، در قالب اجلاس «شــانگهای پلاس» به گفتوگو و تبادل نظر خواهند پرداخت.
سازمان شانگهای چیست؟
ســازمان همــکاری شــانگهای (SCO) یکــی از مهمتریــن و بزرگتریــن ســازمانهای بینالمللــی اوراسیــایی اســت که با هدف
تقویت همکاریهای چندجانبه امنیتی، اقتصادی و سیاســی تشــکیل شــده اســت.
این ســازمان ابتدا در سال ۱۹۹۶ با نام «شانگهای ۵» توسط کشورهای چین، روسیه، قزاقســتان، قرقیزســتان و تاجیکستان تأسیس شد. هدف اولیه این سازمان ایجاد موازنه در برابر نفوذ ایالات متحده آمریکا و پیمان ناتو در منطقه اوراسیا بود.
بعدها، ازبکستان نیز به این سازمان پیوست و در نهایت نام آن به «سازمان همکاری شانگهای» تغییر یافت.
اعضــای ایــن ســازمان اکنــون شــامل کشــورهای چیــن، هنــد، ایــران، قزاقســتان، قرقیزســتان، پا کســتان، روسیــه، تاجیکســتان، ازبکســتان و بلاروس هســتند.
علاوه بــر ایــن اعضــای اصلــی، کشــورهای دیگــری همچــون مغولســتان بــه عنــوان عضــو ناظــر و ارمنســتان، جمهــوری آذربایجان، کامبوج، نپال، ســریلانکا، ترکیه، عربســتان ســعودی، قطر، مصر، کویت، مالدیو، میانمار، امارات و بحرین نیز به عنوان شــرکای گفتوگو با ســازمان همکاری شــانگهای مشــارکت دارند.
عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای
جمهوری اسلامی ایران در ســال ۲۰۰۵ به عنوان عضو ناظر به این سازمان پیوست و پس از گذشت سالها، در نهایت در سال ۲۰۲۱ به عضویت کامل در این سازمان دست یافت.
ایــن فرآینــد پــس از تصویب قطعنامه ۲۲۳۱ ســازمان ملل و رفــع محدودیتهــای قانونی ایران در ارتباط با تحریمهای ســازمان ملــل در پی برجــام انجــام شــد.
نهایــتًا در اجلاس بیســتویکم ســازمان همکاری شــانگهای که در سال ۲۰۲۱ در دوشــنبه، پایتخــت تاجیکســتان برگــزار شــد، عضویــت رسمی ایران در این سازمان به تصویب رسید و لایحه الحاق ایران به سازمان همکاری شانگهای در تاریخ 6 آذر ۱۴۰۱ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید.
همچنین، در اجلاس مجازی ســران کشــورهای عضو این ســازمان کــه در ۴ ژوئیــه ۳ ۲۰۲ در هنــد برگــزار شــد، عضویــت جمهــوری اسلامــی ایــران بهطــور رســمی تصویــب و اعلام شد.
این عضویت برای ایران یک دستاورد بزرگ محسوب میشود که نه تنها در حوزه اقتصادی بلکه در بعد سیاسی و امنیتی نیز ظرفیتهای قابل توجهی را فراهم آورده است.
اهمیــت اقتصــادی و سیاســی ســازمان همــکاری شانگهای برای ایران
ســازمان همکاری شــانگهای با جمعیتی بالغ بر ۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیــون نفــر و در اختیــار داشــتن بیــش از ۴۰ درصــد از اقتصــاد جهانــی، ظرفیتهــای کمنظیری برای گســترش همکاریها میان کشورهای عضو و همچنین دیگر کشورها دارد.
دکتر مســعود پزشــکیان رئیسجمهور اسلامی ایران، پیش از عزیمت به بندر تیانجین، از این اجلاس به عنوان یک فرصت تاریخی برای تقویت چندجانبهگرایی، توسعه همکاریهای اقتصادی و فرهنگی و همچنین ارتقای صلح و امنیت منطقهای و جهانی یاد کرده است.
پزشــکیان در ادامــه افزود: «حضــور جمهــوری اسلامــی ایــران در ایــن چارچــوب، تلاشــی اســت در راســتای تقویت چندجانبهگرایی در برابر یکجانبهگرایی و تمامیتخواهی که از سوی برخی بلوکهای غربی دنبال میشود.»
به گفته او، این نشست فرصتی ارزشمند برای تقویت روابط بینالمللی ایران و کشورهای منطقه است و ایران به دنبال نزدیکتــر کــردن دیدگاههــا و همکاریهــا در زمینههــای علمی، اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و امنیتی خواهد بود.
یکــی از مهمتریــن برنامههــای رئیسجمهــور ایــران در این ســفر، دیــدار دوجانبــه بــا ولادیمیــر پوتیــن رئیسجمهــور روسیــه اســت.
طبــق گزارشــات، ایــن دیــدار روز دوشــنبه ۱۰ شهریورماه ۱۴۰۴ در حاشیه اجلاس شانگهای برگزار خواهد شــد.
رئیسجمهور روسیه، ایران را شــریکی دیرینه و قابل اعتمــاد خوانــده و تأ کیــد کرده اســت که مســائل مختلف از جمله برنامه هســتهای جمهوری اسلامی ایران در دســتور کار ایــن دیــدار قــرار خواهــد گرفــت.
ایــن دومیــن دیــدار دو رئیسجمهور پس از دیدار آنها در کاخ کرملین در ۲۸ دیماه ۱۴۰۳ است که در آن معاهده جامع راهبردی میان دو کشور بــه امضــاء رسیــد.
پزشــکیان در ســخنانی پیــش از عزیمــت بــه چیــن، هــدف خــود از ایــن ســفر را ارتقای صلــح و امنیت در منطقــه و جهــان و بهبــود شــرایط توســعه و رفــاه ملتها عنوان کرده و افزوده اســت: «این تعاملات اســت که زمینه همزیســتی آرام و همکاری ســازنده در عرصه بینالمللی را فراهم میآورد.»
تقویــت چندجانبهگــرایی و همــکاری بــا کشــورهای همسایه
یکــی از رویکردهــای ثابــت جمهوری اسلامی ایران، تقویت همکاریهــای منطقــهای و چندجانبــه بــوده اســت.
سیاســتهایی کــه در دولــت جدیــد نیــز مــورد تأکیــد قــرار دارد.
رئیسجمهــور پزشــکیان در ادامــه بــه اهمیــت ایــن رویکــرد اشــاره کــرده و بیــان کــرده اســت: حضور ایــران در ســازمان همــکاری شــانگهای، گامــی بــزرگ بــرای تقویــت همکاریهای اقتصادی و سیاسی با کشورهای همسایه و منطقه است.
این سازمان میتواند ظرفیتهای فراوانی را برای همکاریهای ایران فراهم کند.
اهداف ایران در سازمان همکاری شانگهای ایران
با توجه به موقعیت ژئوپولیتیکی ویژهاش، میتواند به عنوان پل ارتباطی میان کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای ایفای نقش کند.
ایران با توانمندیهای بینظیر خــود در حــوزه انــرژی و قــدرت دفاعــی داخلــی میتواند در تقویــت امنیــت و صلــح منطقــهای و جهانی ســهیم باشــد.
همچنین با توجه به ظرفیتهای فراوان اقتصادی ایران، میتوان انتظار داشــت که این کشــور بتواند در حوزههای مختلــف از جملــه انــرژی، تجــارت و ترانزیــت بــا کشــورهای عضــو همکاریهــای گســتردهای داشــته باشــد.
ســازمان همکاری شانگهای بهرغم دستاوردهای فراوان، همچنان بــا چالشهــایی در زمینــه همگــرایی میــان اعضــا مواجــه اســت.
بهویژه در میان کشــورهایی مانند هند و پا کســتان کــه اختلافــات سیاســی و امنیتــی دارند.
بــا این حال، تلاش کشــورهای عضــو بــرای تقویــت همکاریهــای اقتصــادی، امنیتــی و اجتماعــی همچنــان ادامــه دارد و میتوان انتظار داشت که این سازمان در آینده نقش بسیار پررنگتری در حفظ امنیت و توسعه اقتصادی در منطقه ایفا کند.
«روزنامه اقتصادی اسکناس - 11 شهریور 1404»