بررسی سیاست بانک مرکزی در قبال ارز:
نظام ارز دو نرخی همچون تیغی دو لبه سال هاست که تولید ملی را در تنگنا قرار داده است.
تولیدکنندگانی که مواد اولیه را با نرخ آزاد می خرنــد، در صادرات مجبورند حاصل دســترنج خود را با نرخ دولتی یک سوم بازار آزاد واگذار کنند.
این اختلاف فاحش، سود آنها را بلعیده و توان رقابت را از صنعت می گیرد.
از ســوی دیگر معطل مانــدن در صف های طــولانی تخصیــص ارز دولــتی، چرخ هــای تولیــد را قفل می کند.
نتیجه این سیاســت های شکست خورده، چیزی جز ناامیدی تولیدکنندگان، رونق قاچــاق و زمین خوردن تولید ملی در برابر سوداگران ارزی نخواهد بود.
سیاست اشتباه بانک مرکزی
در ایــن زمینــه رضا اعتدال، فعال حوزه تولید در گفت و گویی«از سیاست های ارزی بانک مرکزی به شدت انتقاد کرد و افزود: سیاستگذاری پولی کــه بانک مرکــزی در پیش گرفتــه یک رویه اشــتباهی اســت.
این بانک با ثابت نگه داشتن نرخ ارز سبب سوءاستفاده و ایجاد رانت می شود.
اعتدال با اشــاره به ســابقه این سیاســت گفــت: بانک مرکزی از دهــه 80 تاکنون این رویه را در پیش گرفته که با ثابت نگه داشــتن نــرخ ارز و اختصاص دادن آن به برخی موارد، ســبب یک نظام دو نرخی شده و زمینه فساد را فراهم آورده است، این در حالی است که در هر انتخابات ریاست جمهوری شاهد وعده هایی از ســوی کاندیداها برای آزادسازی نرخ ارز و یکسان ســازی آن هســتیم که تاکنون محقق نشده است.
وی بــه اختلاف نــرخ کنونی ارز اشــاره و خاطرنشان کرد: هم اکنون قیمت نرخ دلار بانک مرکزی 70 هزار تومان اســت درحالی که بهای دلار در بازار آزاد به بالای 100 هزار تومان رسیده و همین موضوع می تواند زمینه فســاد را فراهم کند که آخریــن مورد آن می توان به چای دبش اشاره کرد.
این فعال حوزه تولید در ادامه بخشــنامه های بانک مرکزی را یــکی از مهم ترین موانع تولید برشمرد و افزود: یکی از مهم ترین بخشنامه هایی که روی حوزه تولید اثرگذار اســت، بخشــنامه بانک مرکزی است که نرخ ارز را تعیین می کند.
به تازگی نیز شاهد اختلاف رییس بانک مرکزی با معاون ارزی او در این راســتا بودیم که نظرات متفاوتی داشتند.
اعتدال با اشــاره به دغدغــه تولیدکنندگان گفت: یکی از دغدغه هــای مهم تولیدکنندگان نرخ ارز اســت و این دونرخی بــودن ارز همواره مشکلاتی را برای آنها ایجاد کرده است.
از یک سو تولیدکنندگان مجبور هستند تمام مواد اولیه خود را با نرخ آزاد تهیه کنند و از سوی دیگر در زمان صادرات و بازگشت نرخ ارز باید به قیمت 70 هزار تومان آن را دریافت کنند.
وی در ادامــه با مقایســه شــرایط ایران با کشورهای دیگر تصریح کرد: در هیچ کجای دنیا نرخ ارز توسط دولت دستکاری نمی شود.
هر اندازه عمق دخالت دولت در بازار و نرخ ارز بیشتر شود و برای این بازار نسخه بپیچد، به ضرر تولیدکننده خواهد بود و این موضوع در زمینه نرخ ارز بسیار مشهود است.
این فعال حوزه تولید به مشکل تخصیص ارز نیز اشــاره و اظهار کرد: یکی دیگر از مشکلاتی که تولیدکنندگان با بانک مرکزی دارند، تخصیص نرخ ارز به آنهاست.
تولیدکنندگان برای واردات نیاز بــه ارز دارند که برای این امر باید در صف انتظار تخصیص ارز بانک مرکزی قرار بگیرند و این امر سبب کلاف سردرگمی شده که تولیدکنندگان را به مرز ناامیدی رسانده است.
بازگشت ارز به بانک مرکزی
اعتــدال در ادامــه به موضوع بازگشــت ارز صادراتی پرداخت و یادآور شد که تولیدکنندگان به صورت مستقیم ارز خود را دریافت نمی کنند و این ارز به بانک مرکزی تحویل داده می شــود و بازپرداخت آن به تولیدکنندگان با نرخ خود بانک مرکزی که هم اکنون 7۰ هزار تومان است، صورت می گیرد.
این در حالی است که تولیدکنندگان در شرایط سخت تحریمی اقدام به صادرات می کنند اما عواید آن را نمی توانند دریافت کنند.
وی با اشــاره به شرایط ســخت تولید اذعان کرد: تولیدکنندگان در شرایط سخت تحریمی و همچنین با محدودیت های انرژی که در تابستان سال جاری شــاهد بودیم- که برخی واحدها به صورت میانگین روزانه با 10 ســاعت قطعی برق روبه رو بودند- اقدام به تولید کردند اما با این وجود با قوانین سختگیرانه بانک مرکزی روبه رو می شوند و حتی نمی توانند ارز صادراتی خود را دریافت کنند.
لزوم شفاف ســازی از سوی بانک مرکزی
این فعال حوزه تولید بر لزوم شــفافیت بانک مرکزی تاکید کرد و ادامه داد که اگر بانک مرکزی در زمینه تامین ارز خود با مشکل روبه رو است باید این موضوع را به صورت شفاف بیان کند.
نه اینکه مسوولان بانک مرکزی اعلام کنند که ما مشکل ارز نداریم.
اگر مشکلی وجود ندارد، پس چرا این همه تولیدکنندگان را در تنگنا قرار می دهند و اگر مشکلی وجود دارد به صراحت عنوان کنند و برای آن مدیریت و برنامه ریزی داشته باشند.
وی در پاســخ به این پرسش که سال گذشته مصوب شــد بخــشی از ارز تولیدکننــدگان و صادرکنندگان به خود آنها بازگردد، آیا این موضوع برقرار است، گفت: به فرض حتی اگر بخشی از ارز تولیدکنندگان به خود آنها نیز بازگردد، همچنان نمی تواند کفــاف واردات و هزینه های ارزی آنها را بدهد.
تصور کنید تولیدکنندگان در شــرایطی قرار گرفتند که مجبور به ساخت نیروگاه یا تامین انرژی خود به روش های مختلف هســتند.
این موضوع گردش نقدینگی آنها را کاهش می دهد.
حتی برای ساخت پنل های خورشیدی که دولت تولیدکنندگان را مجبور به ساخت آنها کرده، نیاز بــه واردات و تامین ارز دارنــد که این ارزی که بانــک مرکزی در اختیار آنها قرار می دهد، کفاف این موضوعات را نمی دهد.
اعتدال در پایان هشدار داد: قیمت ارز روزبه روز در حال افزایش اســت و این موضوع سبب تورم بیــش از اندازه می شــود که بــه نوبه خود روی هزینه های تولید تاثیر دارد و سبب افزایش قیمت تمام شده می شود.
جدای از این موضوع تک نرخی شدن ارز به شفافیت بازار و تولید کمک خواهد کرد و دولت باید به این سمت پیش برود.
«روزنامه جهان صنعت – 9 مهر 1404»