مقایسه تغییرات تورم ماهانه بعد از دو شوک ارزی در 1401 و 1404

تورم ماهانه در دی ماه امسال حدود 8 درصد بوده اما همین شاخص در زمان حذف ارز 4200 تومانی سه سال قبل 12% اعلام شد.

نرخ تورم ماهانه دی‌ماه امسال، 7.9 درصد اعلام شد که پس از حذف ارز ترجیحی 28,500 تومانی یک  افزایش قابل‌توجه محسوب می‌شود.

این رقم در مقایسه با تورم ماهانه 12 درصدی اردیبهشت 1401 (پس از حذف ارز 4,200 تومانی)  رشد کمتری دارد.

دلیل اصلی این تفاوت، اختلاف در عمق شوک ارزی است:

در اردیبهشت 1401، نرخ ارز مؤثر برای واردات کالاهای اساسی با رشد قیمتی هر دلار از 4200 تومانی به 28500 تومان حدود 7 برابر افزایش یافت.

در دی امسال، این افزایش با رشد قیمت هر دلار واردات کالاهای اساسی از 28500 تومان به 112 هزار تومان حدود 4 برابر بوده است.
در نتیجه، فشار هزینه‌ای روی کالاهای اساسی در مرحله اخیر به‌مراتب کمتر بود.

چالش‌های آتی و تفاوت در بستر اقتصادی

هرچند تورم ماهانه دی‌ماه نسبت به دوره مشابه سال 1401 کمتر است، اما دو نکته کلیدی قابل تأمل است:

افزایش تورم پایه: تورم پایه همچنان روند صعودی دارد که نشان‌دهنده فشارهای ماندگار تورمی است.

تفاوت در شرایط کلان: در سال 1401، اقتصاد ایران همزمان با شوک ارزی، با تحریم‌های شدید و محدودیت‌های کرونایی دست‌و‌پنجه نرم می‌کرد.

در حال حاضر اگرچه تحریم‌ها پابرجاست، اما برخی بخش‌ها با انطباق بیشتری عمل می‌کنند.

اثر تجمعی: حذف ارز ترجیحی 28,500 تومانی اگرچه شوک کوچک‌تری ایجاد کرد، اما در کنار تورم انباشته بالای سال‌های اخیر، می‌تواند بر قدرت خرید خانوارها تأثیر مضاعف بگذارد.

اگرچه رشد تورم ماهانه دی‌ماه در مقایسه با دوره حذف ارز 4,200 تومانی کمتر بود، اما این کاهش عمدتاً ناشی از اختلاف در اندازه شوک ارزی و مدیریت تنظیم بازار است.

با این حال، تورم بالا همچنان به‌عنوان یک چالش ساختاری باقی است و اثرات تدریجی آزادسازی ارز ترجیحی اخیر ممکن است در ماه‌های آینده در شاخص‌های تورمی سالانه بیشتر نمایان شود.