مسعود بنابیان- عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی تبریز

 

با وجود تدوین برنامه های توسعه، توسعه اقتصادی در کشور محقق نشــده است و یکی از دلایل آن به نادیده گرفتن جایگاه بخش خصوصی در برنامه ها مرتبط می شــود.

 

 

 

 

 

 

هدف از تدوین یک برنامه توســعه، بهبود سطح زندگی، کاهش فقر، توســعه منابع انسانی، حفاظت از محیط زیست، توسعه فناوری، عدالت اجتماعی و ... است.

 

در راستای دستیابی به توسعه، شش برنامه توسعه در ایران تدوین شده است و برنامه هفتم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی برای سال 1403-1407تنظیم شده است.

 

با این حال، شرایط فعلی این واقعیت را نشان می دهد که با وجود تدوین برنامه های توسعه، توسعه اقتصادی در کشور محقق نشده اســت.

 

دلایل بسیار مهمی از جمله عدم تدوین برنامه مناســب و عدم اجرای مناسب سبب شده است تا برنامه های تدوین شده، با موفقیت همراه نباشند، ولی نکته قابل ذکر آن است که دلایل بسیار مهمی از جمله عدم تدوین برنامه مناسب و عدم اجرای مناسب سبب شده است تا برنامه های تدوین شده، با موفقیت همراه نباشند، ولی نکته قابل ذکر آن است که کشور به توسعه نیاز دارد و لازم است از تجربه های قبلی درس گرفته شده و با تدوین یک برنامه کارآمد می توان بر مشکلات غلبه کرده و رفاه اقتصادی را به ارمغان آورد.

 

برنامه هفتم توسعه در حالی تدوین شده است که کشور با ناترازی های بسیار گوناگونی در تمامی حوزه ها مانند کسری بودجه، ناترازی انرژی، مشکلات زیست محیطی مانند تنش آبی و سایر مشکلات که به صورت سیستماتیک با یکدیگر در ارتباط هستند مواجه است.

 

با در نظر گرفتن این مشــکلات، اهدافی برای 5 سال آینده تعیین شده است که کانال های رسیدن به آن ها مشخص نشده است.

 

با وجود آنکه رسیدن به چنین اهدافی برای یک اقتصاد ایده آل است، ولی باید این پرسش را مطرح کرد که چگونه می توان به این اهداف رسید؟

 

در برنامه هفتم توسعه اقتصادی بیان شده است که در طول 5 سال متوسط رشد اقتصادی باید 8 درصد باشد.

 

آیا با امکانات فعلی اقتصاد چنین هدفی قابل دسترسی است یا صرفا قرار است برنامه هفتم مانند برنامه های قبلی در حد شعار باقی بماند.

 

از سوی دیگر، چه کسی یا چه سازمان و بخش هایی باید رشد اقتصادی 8 درصدی را محقق نمایند؟

 

آیا سازمان برنامه و بودجه به عنوان متولی و تدوین کننده برنامه هفتم توسعه اقتصادی، درصدد است به کارهای تولیدی روی بیاورد و به تنهایی رشد اقتصادی 8 درصدی را ایجاد کند؟

 

یا این بخش خصوصی خواهد بود که توانایی تولید و تقویت اقتصاد کشور را دارد؟

 

اگر قرار است بخش خصوصی نقش مهمی در رسیدن به این اهداف ایفا نماید؛ جایز است که در تدوین برنامه نیز باید مشارکت داده شود.

 

امر مسلم آن است که سازمان های متولی و تدوین کننده برنامه هفتم رسالت خود را انجام، ولی در تدوین یک برنامه همه جانبه باید آحاد جامعه مشارکت داده شد و اظهار نظر کنند و در همین راستا، سازمان های متولی با شناسایی مشکلات، برنامه مناسب و شایسته برای کشور تهیه نمایند.

 

نادیده گرفتن جایگاه بخش های مختلف که اثرگذاری بسیار بالایی در توسعه یک کشور دارند نمی تواند منجر به تدوین یک برنامه کارآمد شود و به همین دلیل است که برنامه های تدوین شده به اهداف تعیین شده نمی رسند.

 

دومین موردی که در تدوین برنامه های توسعه ایران مدنظر قرار نمی گیرد، انسجام در تدوین برنامه و اهداف مشخص شده است.

 

یکی از موارد بسیار حیاتی برای توسعه اقتصادی ایران مهار تورم است و لازم است بستری در اقتصاد فراهم شود که ابزارهای کنترل تورم تقویت شده و با استفاده از آن ابزارها تورم را کاهش داد.

 

با این حال، در برخی بندها الزاماتی ذکر شده است که هدف تعیین شده را زیر سؤال می برد.

 

به عنوان مثال اختیاراتی به بانک مرکزی داده است که با دخالت در بازار ارز، نرخ ارز را کنترل کند.

 

اشکالی که مطرح می شود آن است که بانک مرکزی با تزریق و جمع آوری پول باید در بازار ارز دخالت کند و این امر منجر به از دست رفتن سیاست پولی کارآمد شده و هدف گذاری کاهش تورم محقق نخواهد شد.

 

از سوی دیگر، با مطالعه برنامه هفتم مشاهده می شود که هدف اصلی برنامه هفتم تراز کردن بودجه به هر طریقی است.

 

بنابراین، تراز کردن بودجه به هر طریقی ممکن است سایر اهداف تعیین شده را محقق نسازد.

 

امروزه کشور درگیر رکود اقتصادی است و اینکه دولت به هر طریقی از تولیدکنندگان مالیات دریافت کند می تواند منجر به تشدید رکود شود.

 

ملاحظه می شود که انسجام در تدوین برنامه نیز چندان مورد توجه قرار نگرفته است.

 

 

«روزنامه اقتصادی امروز - 25 اردیبهشت 1403»

   تاریخ ثبت: 1403/02/25     |     [sect id=[file]] | [/sect id=[file]] |